ZIYO NOTES

Taqiqlangan materiallar haqida fikrlar

2023-03-05T00:12:39.326Z

Diskleymr: Bir necha yillardan buyon yuristlik faoliyati bilan shug’ullanmayman. Hozir kasbim boshqa. Shu bois quyidagi yozganlarimni yuristning xulosasi sifatida emas, shaxsiy qarash sifatida qabul qiling.

Oxirgi vaqtlarda bir necha kishilarning diniy-ekstremistik, terrorchilikka targ’ib qiladigan materiallarni tarqatganlik uchun javobgarlikka tortilayotgani, ayrim holatlarda uzoq yillik qamoqqa hukm qilinayotgani xabarlari tarqalmoqda. Aksariyat holatlarda Jinoyat kodeksidagi quyidagi moddalar qo’llanilgan:

244(1)-modda. Jamoat xavfsizligi va jamoat tartibiga tahdid soladigan materiallarni tayyorlash, saqlash, tarqatish yoki namoyish etish;
244(2)-modda. Diniy ekstremistik, separatistik, fundamentalistik yoki boshqa taqiqlangan tashkilotlar tuzish, ularga rahbarlik qilish, ularda ishtirok etish;
244(3)-modda. Diniy mazmundagi materiallarni qonunga xilof ravishda tayyorlash, saqlash, olib kirish yoki tarqatish.

Bir qarashda ushbu normalar mantiqiy va jamiyat uchun foydali tuyulsa-da, sinchiklab qaralsa ayrim “adolatsiz va mantiqsiz” mulohazaga olib keladi. Tushuntiraman:

Qaysi material diniy-ekstremistik yoki terrorizmga targ’ib qilishi qanday ajratiladi?

Adliya vazirligi bu savolga javoban, “biz sud tomonidan ekstremistik tashkilot sifatida tan olingan tashkilotlar ro‘yxatini e’lon qilganmiz va buni doimiy yangilab boramiz” deydi. Haqiqatdan quyidagi manzilda ro’yxat mavjud. Ammo ushbu ro’yxatda faqat Youtube va telegram kanal, Facebook sahifalarning nomlari berilgan bo’lib, aksariyatida aniq resurs ID ko’rsatilmagan. Ma’lumki, resurs nomlari istalgan vaqtda o’zgartilishi mumkin. Agar kimdir ro’yxatdagi nomlardan birini tanlab kanal ochadigan bo’lsa, mantiqan uning ham butun boshli kanali taqiqlangan kategoriyasiga tushib qolmoqda. Masalan, o’sha ro’yxatda “Savol va javoblar”, “Muhim darslar” bor. Endi Oybek ismli shaxs matematikadan “Savol va Javoblar” degan kanal ochsa, mantiqan uning kanali ro’yxatda nomi mavjudligi uchun ekstremistik hisoblanishi kerakmi yoki yo’q?

Butun boshli kanal yoki sahifani esktremistik deb topish to’g’rimi?

Muayyan materialni ekspertlar tomonidan ko’rib chiqilib jamiyat uchun xavfli deb xulosa berilishi tushunarli. Ammo o’sha kanaldagi ayrim materiallarda diniy-ekstremistik va terrorizmga targ’ib qiluvchi g’oyalar borligi uchun butun kanalni diniy-ekstremistik deb e’lon qilish to’g’rimi? Buning oqibatida tarkibida hech qanday diniy kontent bo’lmagan materialni sababsiz senzura qilgan bo’lmaymizmi?

Agar maqsadimiz xavfli g’oyaga qarshi kurashish bo’lsa, o’sha g’oya aytilgan materialni taqiqlaylik. Shaxslarni emas. Bir xil gap, lekin shu gapni O’zbekistondagi masjidda imom aytsa “yaxshi, foydali material” lekin xuddi shu gap “Silsilaviy darslar va ma’ruzalar”(yoki ro’yxatdagi boshqa biror resurs) kanalida aytilsa “diniy-ekstremistik”. Bir xil matn, ikki xil oqibat sababi nimada? Yoki bizni muammoimiz shaxslar bilanmi?

Biror qilmish uchun jazo qanday belgilanishi kerak?

Huquqshunoslar bilishadiki, jinoyat huquqida “jazoning mutanosibligi” tamoyili mavjud. (Jinoyat Kodeksi 8-moddasida “Odillik prinsipi” deb berilgan. Tushunish oson bo’lishi uchun mutanosiblik so’zini tanladim) Bu jazo sodir etilgan qilmishga mos bo’lishi kerakligini bildiradi. Sodda qilib aytganda, “1 dona non o’g’rilagan odamni o’g’rilik jinoyati qilgan deb 10 yilga qamash” - jazo jinoyatga mutanosib emas. Qonun ijodkorlari sizlarga savol - “Agar sizning farzandingiz diniy-ekstremistik qo’shiqni kimgadir yuborib qo’ysa yoki telefonidagi biror dastur keshida saqlanib qolgan bo’lsa, shu normalardagi jazoni qilmishiga mutanosib deb bilasizmi?”

Norma qachon kuchga kiradi?

To’g’ri, qonunlarda (bu va bu) ekstremizm va terrorizm tushunchalariga ta’rif berilgan. Ammo u tushunchalar juda keng va mavhum bo’lgani bois, amaliyotda biroz boshqacha vaziyat yuzaga keladi.

Birinchidan, biror shaxs diniy-ekstremistik materialni saqlash va/yoki tarqatishda gumonlanib qo’lga olingach, baho berish uchun ekspertlar xulosasi olinadi. Ya’ni A. ismli shaxs biror qo’shiqni tarqatdi, lekin u qo’shiq yuqorida ko’rsatilgan ro’yxatda yo’q. Shunda A. “gumon qilinib” qo’lga olinadi. Ekspert xulosasidan so’ng, ayblov e’lon qilinadi. Bu yerda tushunmaganim, shunda A. ismli shaxsdan biror materialni o’zi diniy-ekstremistik ekanligini bilish uchun ekspert bilimini kutyapmizmi?

Ikkinchidan, umumiy huquqshunoslik faniga ko’ra, norma “orqaga qaytish kuchiga ega emas va ular amalga kiritilganidan keyin yuzaga kelgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan qo‘llaniladi”. (Bu “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risidagi qonun”ning 41-moddasida ham aytilgan). Masalan, hozirda ko’pchilik chakana savdo bilan shug’ulllanadi. Deylik, bugun Parlament tomonidan “chayqovchilik” jinoyat deb e’lon qilindi. Shunda bu qoida endi chayqovchilik qilganlarga nisbatan qo’llaniladi. O’tmishdagi faoliyati uchun yangi norma bilan javobgarlikka tortilmaydi. Xuddi shu vaziyatni diniy-ekstremistik materialga tadbiq qilsak: A. ismli shaxs iyun oyida nashidni tarqatdi. (Qo’shiq Adliya vazirligi ro’yxatida yo’q). A. oktabr oyida ushlandi. Ekspert ham oktabr oyida xulosa berib, ushbu qo’shiqni “diniy-ekstremistik” deb topdi. Shunda yangi norma (agar ekspert xulosasini mantiqan normaga teng deb tushunsak) bilan o’tmishdagi faoliyatni jazolagan bo’lib qolmayapmizmi?

Nima qilmoq kerak?

Diniy-ekstremistik va terrorizmga targ’ib qilish uchun javobgarlik juda ko’plab davlatlarda mavjud. Bu yangilik emas. Haqiqatdan ham bunday jamiyatga xavf soluvchi g’oyalar bilan kurashish kerak.

Avvalo, diniy-ekstremistik va terroristik tushunchalarni aniq (yanada aniqroq) belgilab olib, o’sha materiallar yuklanadigan platformalar bilan hamkorlikni yo’lga qo’yish kerak. Bugungi kunda sun’iy intellekt va ML sharofati bilan bunday kontentlarni filtrlash, chop etmasdanoq taqiqlash qiyin emas. Allaqachon Youtube Yevropa ittifoqi, AQSH qonunchiligi bo’yicha tarkibida terroristik, diniy-ekstremistik, pornografik kontent mavjud materiallarni moderatsiyadan o’tkazmaydi.

Ikkinchidan, agar rostdan ham maqsadimiz diniy-ekstremistik materiallarni tarqatilishini oldini olish bo’lsa, aniq taqiqlangan materiallar ro’yxatini chop qilib boring. Butun boshli kanal yoki shaxsni emas. Masalan, Eshmat she’ri, Toshmat musiqasi asosidagi “Tong otganda” nashidi.

Uchinchidan, jazo ko’lamini yengillatish va bu orqali qilmish va jazo mutanosibligini ta’minlash. Takror sodir etishiga qarab o’sib boradigan moliyaviy jazo balki to’g’ri bo’lar.

Bu masalada yo’nalishni o’zgartirmasak, maqsadimiz diniy-ekstremizm va terrorizmga kurashish bo’lgan holatda, aynan shunday avlodni istamagan holatda yetishtirib qo’yishimiz mumkin.

"Noldan birgacha": muvaffaqiyatli startaplar qanday quriladi?

2023-02-08T06:54:17.525Z

Kelajak haqida o'ylaganda xayolimizga uchar mashinalar, sun'iy intellekt deyarli har bir sohaga kirib borgan, insoniyat sayyoralararo hayot kechirayotgan manzarasi keladi. Ammo kamdan-kam odam ana shu har bir yangilikni "kim, qanday kashf qiladi" kabi savollarni o'ziga beradi va javob topishga harakat qiladi. Avval kashf qilingan narsalardan ko'paytirish oson (buni Xitoy rivojlanish modelida ko'rish mumkin, g'arb asrlar davomida erishgan infrastrukturani bir necha o'n yillikda nusxa ko'chirish orqali yarataoldi - misol kitobdan), haqiqiy tadbirkorlik esa "Noldan Birni" yaratishda. PayPal asoschilaridan va Facebookning ilk sarmoyadorlaridan biri tadbirkor Piter Tilning “Noldan birgacha: startaplar haqida qaydlar yoxud kelajakni qanday qurish mumkin (Zero to One: Notes on Startups, or How to Build the Future) kitobi aynan mana shu mavzu: qanday qilib noldan birni hosil qilish, muvaffaqiyatli startaplar qanday paydo bo'lishi haqida.

🚀 Yangi loyihalar - startaplar nima uchun kerak?

Kelajak qanday bo'lishi haqida muallif 4 yo'l bor deydi:

Vertikal taraqqiyot: insoniyat izlanuvchanlikda davom etadi va hozirgidan yaxshiroq mahsulotlar yaratadi;
Horizontal taraqqiyot: Mavjud texnologiyani soni ko'paytiriladi va shu orqali butun insoniyat bir xil hayot tarziga ega bo'lishi mumkin;
Turg'unlik: Hozirgidan deyarli hech qanday o'zgarish bo'lmaydi va/yoki juda kichik yangi texnologiyalar kashf qilinadi. Ammo bu oxir oqibat halokatga olib keladi;
Regressiya (Qulash): Jamiyat sekinlik bilan ortga chekina boshlaydi. Hattoki mavjud texnologik rivojlanish ham yo'qotiladi.

Muallif yaxshiroq kelajakka erishishning yagona yo'li - vertikal taraqqiyotdir. Qolgan barcha yo'llar insoniyat uchun uzoq masofada halokatli bo'ladi. Vertikal taraqqiyot uchun esa, doim yangidan yangi paydo bo'ladigan startaplar kerak. Katta ehtimollik keyingi asr yangi texnologiyasini Google yoki Microsoft yaratmaydi, balki qaysidir yangi startap olib keladi. Chunki kompaniyalar kattalashgach ularda izlanuvchanlik qilish qobiliyati pasayib, o'rnini byurokratiya, har xil korporativ "madaniyat" egallaydi. Byurokratik tuzilmalar sekin harakatlanadi, manfaatlar kuchliligi esa tavakkal qilishga yoʻl bermaydi. Faoliyati samarali tashkil etilmagan tashkilotlarda mansab pillapoyalaridan koʻtarilish uchun “xoʻjakoʻrsin”ga ishlash shu ishni chindan ham bajarishdan koʻra foydaliroq usuldir. Startaplar esa kichik, ixcham bo'lgani, yagona maqsad uchun uyishish bo'lgani sababli yangilik yarata oladi.

🎯 Asosiy nuqtalar

Kitob oson o'qiladigan ruhda yozilgan, qiyin jumlalar yo'q. Menga xuddi muallifning o'zini startaplar, kelajak, o'zining tajribasi haqida yozilgan bloglari jamlangan kitobdek tuyuldi. Boshlanishi zo'r yozilgan, ammo oxirgi boblarda biroz umumiy gaplar yozilgandek. Hozirda startaplar olamida standartga aylanib qolgan qarashlarga zid chiqqan joylari ham bor. Masalan, u hozirda mavjud kayfiyat - kelajakni mavhum deb bilishga moyillikni rad etib, diversifikatsiya, MVP (minimum viable product - minimal foydali mahsulot), inkremental takomillashuv ("Lean manufacturing" g'oyasi) g'oyalarini o'ziga ishonchsizlik, qat'iyatsizlik belgisi deb qaraydi. Muallif fikricha, insonlar, jamiyatlar va eng muhimi - startap asoschilari kelajak haqida aniq tasavvurga ega bo‘lishi va “moslashuvchan” bo‘lib qolishga urinish o‘rniga tasavvuridagi kelajakni yaratish sari aniq harakatlanishi kerak.

Quyidagi kitobda bayon qilingan asosiy fikr va g'oyalar:

🔮 Kelajak

Keyinroq keladigan vaqt kelajak emas, o'zgacha dunyo - kelajak. Agar taraqqiy etmasak kelajak hech qachon kelmaydi, kelajakni bilmaymiz, ammo yaratolamiz.
Eng taraqqiy etgan sun'iy intellektnig yaratgan - kelajakka sohib chiqadi. SI insoniyatga halokat yoki farovonlik keltirishi - bizga uni yaratuvchilarga bog'liq.
2000-yillar boshidagi bo'lgan fond bozori qulashi (dot com bublble) kompaniyalar va odamlarni o'ta ehtiyotkor qilib qo'ydi. Kelajak sari aniq intillish o'rnini "moslashuvchan bo'lish", "diversifikatsiya" g'oyalari egalladi. Bu qarash taraqqiy etgan kelajakni qurishga halal beradi.

🏢 Monopoliya va raqobat

"Qanday qiymatli kompaniyani hech kim qurmayapti?" tadbirkor odam o'ziga berishi kerak bo'lgan savol
Qiymat yaratish va qiymatni egallash har xil tushunchalar - barcha kompaniyalar imkon qadar ko'proq qiymatni qo'lga kiritish uchun monopoliya bo'lishga harakat qilishlari kerak. Monopoliya iste'molchilar uchun yaxshi emas, ammo yangilik yaratgan kompaniyalar - albatta qanchadir muddat monopoliya bo'ladi. (Bu yerda o'zbekcha - UzAutoMotors monopoliyasi tushunilmasin - muallif taraqqiyotga yetaklaydigan monopoliya haqida gapirmoqda. Masalan, Google, Amazon, Facebook kompaniyalari - ularning har bir o'z bozorida monopoliya)
Raqobat quloqqa xush yoqadi, iste'molchila ruchun yaxshi, ammo yangiliklar yaratish jihatdan amaliy emas, chunki u pul ishlashning barcha imkoniyatlarini yo'q qiladi.
Mukammal muvozanatlashgan, yuqori raqobatdosh bozorda hech qanday foyda bo'lmaydi va barcha raqobatchilar deyarli teng ravishda daromad topadi.
Patentlar va mualliflik huquqlari monopoliyani qonuniy qo'llab-quvvatlash usulidir - yangi narsalarni kashf qiling va siz bir muddat monopoliyaga ega bo'lasiz.
Raqobatning eng yaxshi turi mavjud narsalarni optimallashtirish emas, balki yangi monopoliyalarga olib keladigan va bu jarayonda mavjud monopoliyalarni yo'q qilishi mumkin bo'lgan mutlaqo yangi narsalarni yaratishdir.
Egalari belgilangan bozorda ulushga ega bo'lish - maqsad bo'lmasligi kerak. Agar yagona maqsad shu bo'lsa - bu raqiblar o'rtasida hech qanday farq yo'qligini anglatadi. Agar kuchli raqobatni ko'rsangiz - ehtimol, bu yerdan chiqish vaqti kelgandir.

💼 Monopoliya qurish

Monopoliya qurish uchun - kichik bozorni tanla, o'sha bozorda monopol bo'l va so'ng faoliyatingni horizontal kengaytir;
Katta bozorga kirib, unda monopol bo'la olmaslik - nusxa ko'chiruvchilarni paydo qiladi - bunday usul bilan monopollika erishaolmaysiz!
Muvaffaqiyatli monopoliya qurish uchun - boshqalarga qaraganda kamida 10 karra qiymatli mahsulot yaratishingiz kerak.

💪 Quvvat / Kuch qonuni (Power Law)

Quvvat qonuni - "muayyan bozorda kam sonli kompaniyalar bozor ulushining katta qismiga ega bo'ladi" degan tushunchadir.
".. kimda bor bo‘lsa, unga yana beriladi va u mo‘l–ko‘lchilikda yashaydi. Kimda yo‘q bo‘lsa, hatto bori ham tortib olinadi"
Daromadlarning 80%ni Venchur kapitalidagi kompaniyalarning 20% keltiradi;
Startaplar o'z bozorlarida quvvat qonuni dinamikasini hosil qilishga harakat qilishi kerak - bu ularga bozorni egallash imkoniyatini beradi.

🤫 Sirlar (Secrets)

Har bir muvaffaqiyatli kompaniyaning boshqalar bilmaydigan siri bo'ladi;
Tadbirkorlar dunyoni o'zgartirishi mumkin bo'lgan sirlarni topishga intilishi kerak va bu muvaffaqiyatli kompaniya uchun bo'lishi mumkin;
Sirlar monopoliya qurishning kaliti, chunki u startaplarga o'z bozorida o'ziga xos afzallik beradi

🧩 Tadbirkor uchun 7 savol

Har bir biznes quyidagi savollarga javob berishi lozim:

Muhandislik - Mavjud narsani takomillashtirish o'rniga yangi ilg'or muqobil yarata olasizmi?
Vaqt - Biznesni boshlash uchun hozir to'g'ri/ayni vaqtmi?
Monopoliya - Kichik bozorda katta ulush bilan boshlaysizmi?
Odamlar - Rejangizni amalga oshirish uchun to'g'ri jamoangiz bormi?
Tarqatish - Mahsulotingizni mijozlarga qanday yetkazib berasiz?
Bardoshlilik - Bozordagi mavqeingiz kelgusi 10-20 yil ichida himoyalangan bo'ladimi?
Sirlar - Boshqalar ko'rmayotgan noyob imkoniyat-sirni topdingizmi?

Tilning fikriga ko'ra mana shu savollarga javob beraoladigan startaplarning muvaffaqiyat qozonish ehtimolligi ko'proq

🤖 Sun'iy intellekt

Kitobni o'qishim - sun'iy intellekt bilan bog'liq yangiliklar urchigan vaqtga to'g'ri keldi. Muallifning 20 yilcha avval SI haqida aytgan fikrlari qiziq:

Kuchli SI - kosmik lotereya kabi. Agar yutsak - insoniyat utopiyaga erishadi, agar yutqizsak - Skynet bizning o'rnimizni egallaydi;
SIni shlab chiqayotgan kompaniyalar inson o'rnini bosadigan AI emas, balki inson intellektini oshiradigan tizimlarni yaratishga e'tibor qaratishlari kerak;
Ayrim insonlar SI insoniyat mavjudligi xavf solishi mumkinligi sababli bunday tizimlarni yaratmasligimiz kerak desa, ayrimlar insondan kuchli SIni yaratish kerakligini aytadi. Tilning fikricha, bunga ikkilik -binar qaramaslik kerak. Aksincha ikki xil fikr o'rtasida insoniyat uchun foydali o'rtalik bor.

📝 Xulosa

Kitob oson o'qiladi. Foydali bo'lgan ma'lumotlar bor. Lekin menda ko'pchilik maqtagan darajada taassurot qolmadi. Muallifning hamma fikrlariga ham qo'shilmayman (Monopoliyalarni har qanaqasiga oqlash, ijtimoiy tadbirkorlik va hkz). "Tadbirkor asoschilarni noyob insonlar - shu bois ularning g'alati qiliqlarini to'g'ri qabul qilish kerak, bu ham o'sha noyobligidan" demoqchi bo'lgandek tuyuldi. Shuningdek, "startaplar faqat yangi narsa o'ylab topishi kerak - agar o'ta ilg'or yangilik bo'lmasa biznes boshlama" degan pessimistik fikr qoldirishi mumkin. Ammo dunyoda sekin - inkremental rivojlanib muvaffaqiyatga erishgan kompaniyalar ham oz emas. Dunyo biznesi faqat Silikon vodiysidan iborat emas. Qolaversa, men kitobdan aniq tavsiyalar, Tilning faoliyati davomida olgan maslahatlari kutgan edim.

Umuman olganda yaxshi kitob, biznes boshlamoqchi bo'lgan, biror g'oyasini amalga oshirmoqchi bo'lganlar uchun foydali ma'lumotlar va fikrlar ko'p.

Birinchi yarim marafon: yugurishdan olgan xulosalarim

2022-09-23T03:21:38.575Z

Azaldan yugurishni odatga aylantirishga harakat qilaman. Yoshligimda deyarli har kuni yugurar edim, ammo talabalik yillaridan boshlab bu juda kamaydi. Oxirgi 2 yilda shu odatni shakllantirishni boshladim. Orada uzilishlar bilan, shu yil yarim marafonda qatnashishga ahd qildim. Marra - 21 km to'xtamasdan yugurish

🏃Nima uchun yugurish kerak?

Har kimning yugurish uchun har xil sabablari bor. Kimdir sog'lom bo'lish, kimdir ozish, yana kimdir biror musobaqada g'olib bo'lish uchun yuguradi. Mening yugurishga sabablarim quyidagilar:

🌅 Kunni boshlash uchun qulay mashg'ulot. Yugurish yoki 3-4 km yurish tonggi kun tartibimning bir qismi. Ertalab yugurish ham tetiklashtiradi, ham butun kunning samarador bo'lishiga yordam beradi.
💭 O'ylash, o'z-o'zim bilan gaplashish uchun fursat. Texnologik tezlashgan davrda har doim bandmiz. O'ylashga vaqt yo'q. Yugurish davomida o'z-o'zimiz bilan gaplash uchun qulay vaqt. Boshqa sport turlari ongning ham band bo'lishini talab qiladi. Yugurish miyani faol band qilmaydi, ayniqsa har kuni bir xil yo'nalishda yugurilsa. (Qiziq tomoni Facebook asoschisi Mark Sukerberg ayni shu - ko'p o'ylash sababli yugurishni to'xtatibdi)
👨‍⚕️ Sog'lom bo'lasiz, semizlikdan saqlaydi. Yugurish eng ko'p kaloriya yoqadigan mashg'ulot hisoblanadi. Yugurishni odat qilish yaxshi ko'rgan ovqatlardan o'zini tiyishni o'ylamasdan semizlikning oldini olishning yo'lidir. Bundan tashqari bo'g'imlar, muskullarga ham foydasi ko'p.
🧠 Ruhiy zo'riqishni oldini oladi. Chekish, alkogol ichishni odatga aylantirgan odamlar ruhiy zo'riqishni sabab qilib ko'rsatadilar. Yugurish shunga muqobil bo'lishi mumkin. Har safar yugurgach miyada yengillik sezaman.

🏃‍♂️ Qanday tayyorlandim?

21 km masofani to'xtamasdan yugurish - jiddiy marra. Tayyorgarlik ko'rmagan kishi uchun biroz qiyinlik qiladi. Jami to'rt yarim oy tayyorgarlik ko'rdim. Tayyorgarlik uchun Nike tomonidan ishlab chiqilgan 14 haftalik dasturidan foydalandim. Dastur ham, telefonga o'rnatish uchun ilova ham to'liq bepul. Har bir mashg'ulot ovozli - trener maslahatlarini berib boradi. To'g'risi shunday dasturni bepul ekanligidan ajablandim.

Dastur haftada 5 kun yugurishni nazarda tutadi, davomiyligi - 14 hafta. Har bir haftada taxminan quyidagi mashg'ulotlar bor:

1 ta qisqa yengil/erkin yugurish (recovery run). Odatda 15-25 daqiqa;
2 ta tezlikda yugurish (speed run). Har bir tezlikda yugurish alohida malakani shaklantirishga mo'ljallangan.
1 ta uzun yengil yugurish. Odatda 40-45 daqiqa yugurish;
1 ta uzoq masofaga yugurish. Odatda 10-15 km yugurish.

Har haftada masofa, qiyinlik darajasi gohida oshib, gohida kamayib boradi. Hafta davomida 2 kun dam olish kuni olish mumkin. Ammo o'sha kunlari ham yugurdim (Buning xato ekanligini keyin angladim)

😬 Nimalarni xato qildim?

Yarim marafonga tayyorgarlik ko'rgunga qadar eng uzog'i - 7-8 km yugurganman. Uzoq masofaga va doimiy yugurish borasida tajribam bo'lmaganligi bois boshida ko'p xatoliklar qildim. Xatolar:

Chigalyozdi mashqlari. Yugurishdan avval chigalyozdi mashqlari qilib, muskullarni tayyorlab olish muhim. Boshida bilmaganim sababli jarohat oldim.
Maxsus oyoq kiyim. Toki jarohat olib, buning sabablarini o'rganmaguncha yugurish uchun maxsus oyoq kiyim kiyish haqida o'ylab ham ko'rmagan edim. Xullas, ko'p yugurishni maqsad qilsangiz - maxsus oyoq kiyim juda muhim. Qimmat bo'lishi shart emas, Nike, Adidas kabi brendlarga arzon, ammo sifati qolishmaydigan muqobillar anchagina.
2 kun qiyin mashg'ulot qilmaslik. Qiyin mashg'ulotdan so'ng muskullar o'zini tiklashi uchun vaqt kerak. Shu bois ketma-ket qiyin mashg'ulot qilmaslik kerak. Nikening dasturida ham dam oliush kunlari bekor emasligini keyin tushundim.

🐬 Orca Half Marathon

Orca yarim marafoni har yili Sentabr oyida Seattleda o'tkaziladi. Odatda 1000-5000 kishi qatnashadi. 2022-yil may oyida ro'yxatdan o'tdim. Musobaqa erta tongda boshlandi. Ob-havo ham aynan yugurish uchun mos bo'ldi. Deyarli butun masofa davomida bir xil tezlikda yugurdim(aslida sekin boshlab, 15-20 daqiqadan keyin tezlashish tavsiya qilinadi). Ko'pchilik bilan yugurishning gashti boshqacha bo'lar ekan. Begona kishilar yo'l davomida hayqirib qo'llab turishi zavq beradi.

🏁 Natija qanday bo'ldi?

O'sha kuni tishimda og'riq borligi sababli yaxshi natijadan deyarli umidim yo'q edi. Natija kutganimdan yaxshiroq bo'ldi. Umumiy hisobda 62-bo'libman.

Individual natija

⛳ Xulosalar, endi nima?

Bu birinchi marta yarim marafonda - uzoq masofada yugurishim edi. 4 oy avval 21 kmga yugurishga o'zim ham ishonmas edim. Inson tayyorgarlik bilan nimalarga erishishi mumkinligi hayratlanarli. Ongimiz tanamizdan avval biror orzudan voz kechadi, agar ozroq qat'iyat bilan tayyorgarlikni davom ettirsak, tanamiz o'ylaganimizdan ko'prog'iga qodir.

"Bir marta yugurish kuningni, har doim yugurish hayotingni o'zgartiradi"
- Noma'lum muallif

Xullas, imkoniyati bo'lgan hammaga yugurishni tavsiya qilaman. Agar yugurishga imkon bo'lmasa, kamida 40-50 daqiqa yurish kerak.

Yugurish odatga aylandi deb aytaolaman. Ammo endi shu odatni yo'qotmaslik uchun yugurish kerak :) 🏃

30 kun sovuq dush: kutilganidan osonroq va foydali

2022-07-07T05:14:59.887Z

Tasavvur qiling, sahar tongda issiq o'rindan endi turdingiz. Kunni boshlashning eng noqulay varianti nima bo'lishi mumkin?

Jo'mrakni eng sovuqqa burab, dush qabul qilish!

🚀 Qanday boshlandi?

Bunda bir yarim oycha avval sovuq dush haqidagi ma'lumotlarga qiziqib qoldim. Golandiyalik Vim Hof haqidagi bu video va Yoqutistonlik bir guruh kishilarning -50 °C (ha to'g'ri o'qidingiz minus 50 Selsiy sovuq) havoda har kuni ertalab muzda cho'milishi haqidagi videolar qiziqishimni yana orttirdi. Albatta, videolarda juda ekstrim holatlar ko'rsatilgan, ammo o'rtacha odam har kuni issiq dush o'rniga sovuq suvda cho'milish fikri amalga oshirsa bo'ladigan holatdek tuyuldi. O'sha vaqtda "Atom odatlar" kitobini o'qiyotganim bois sovuq dushni odatga aylantirish istagi paydo bo'ldi. Sovuq dushni odatga aylantirish qat'iyat talab qiladi, har qanday investitsiya singari bunda ham keltiradigan foyda xarajatdan ustun bo'lishi lozim. Shu sababli sovuq dushni odatga aylantirish arzirli yoki arzimasligini bilish uchun foydalarini o'rgandim.

☘️Foydalari

So'nggi vaqtlarda sovuq dushning foydalari haqida ko'plab fikrlar bildiriladi. Ulardan ba'zilari ilm-fan tomonidan qo'llab-quvvatlanadi, boshqalari esa yo'q. "Found my fitness" kompaniyasida doktor Ronda Patrik sovuqning tanaga ta'siri bo'yicha hisobot yozgan. Sovuq dushning ilm-fan tomonidan tasdiqlangan afzalliklari:

Immunitetni yaxshilaydi;
Surunkali og'riqlarni kamaytiradi;
Yallig'lanishga qarshi ta'sirga ega;
Bu jigarrang yog' miqdorini oshiradi (tanamizda yog'lar 2 turli: jigarrang va oq. Jigarrang yog'lar foydali yog'lar bo'lib, oq yog'lar zararli - semizlikka olib keladi)
RBM3 deb nomlanuvchi tanamizning maxsus sovuq qarshi oqsilini rag'batlantirish orqali neyroprotektiv ta'sirni kuchaytiradi.

Ilmiy tasdiqlanmagan bo'lsa-da ko'pchilik tomonidan tasdiqlangan yana boshqa foydalar ham bor:

Stressni kamaytiradi - doimiy sovuq dush miyaga kichik stress yuborishi hisobiga kattaroq stresslarga chidamli qiladi. Boshning sovuq bo'lishi - stressni yengishga yordam beradi. Sobiq KGBning mashhur shiori borku - "Qo'ling toza, qalbing qaynoq, boshing sovuq bo'lsin" :)
Ogohlik, reaksiyani oshiradi - Tanadagi sovuq chuqurroq nafas olishga undaydi, diqqatni jamlashga yodam beradi;
Irodani kuchaytiradi - ongli ravishda sovuq suvga o'zingizni tutganingizdan so'ng, hayotdagi boshqa qiyinchiliklar, ikkilanishli vaziyatlarda ham iroda, qat'iyat bilan javob qaytarish malakasini shakllantiradi;
Vazn yo'qotishga yordam beradi - Sovuqqa reaksiya bildirish uchun tana energiya sarflashi hisobiga ortiqcha yog'lar eriydi

Xullas, ozgina izlanish qilgach, sovuq dushni kundalik hayotimning bir qismiga aylantirishga qaror qildim. Ham "Atom odatlar" kitobida o'rgangan usullarni sinab ko'rish uchun ajoyib imkoniyat edi.

🚿 Dastlabki kunlar ...

Ilk marta sovuq dushga tushganimda oson bo'lmadi :) Ammo birozdan so'ng tana moslasha boshladi. Tanamizga biror narsa yoqmasa, uni qilmaslik uchun hayolga har xil bahonalar kelaveradi. Qaysidir kuni shu bahonalar pand bermasligi uchun ayrim qoidalarni belgilab oldim:

30 kun davomida sinov muddatini belgiladim. Agar 30 kunda o'rgansam yaxshi, agar 30 kunda ham o'rganaolmasam voz kechaman. Ammo 30 kun chidash kerak. Orada uzilishlar bo'lmasligi uchun 30 kunlik jadval tayyorlab oldim, har kuni belgilab bordim:

Sovuq dushni har kuni ertalab qilinadigan boshqa odatlar tarkibiga kiritdim. Dush odatiy tonggi kun tartibining o'rtasiga qo'shilgan. Buning foydasi shuki, har kuni qilinadigan ishlar aniq belgilangani bois ongda "endi nima qilaman", "bugun dush qilmasam bo'laveradi" degan hayollar kelmaydi. Xullas ertalabki kun tartib quyidagicha:

Uyg'onaman va 1 stakan suv ichaman;
Tahorat olish va namoz;
20 ta "otjimaniye" mashqi;
2 km ko'chada tonggi sayr;
sovuq dush;
kunlik ishlarni belgilab olish, kalendarni ko'zdan kechirish.

30 kun tez o'tdi. Boshlanishida sovuq suvdan badan junjikkan bo'lsa, vaqt o'tgan sari moslashib bordi. har kuni 2 mahal dushga tushaman - jami 60 marta sovuq dush qildim. Shu bois moslashish jarayoni biroz tez bo'ldi.

💪 Natija qanday?

30 kunlik muntazam tajribadan keyin o'zim his qilgan natijalarni aytolaman. Bu vaqt davomida sovuq dushdan tashqari yugurishni ham ko'paytirdim. Azaldan doimiy yugursamda, o'tgan 30 kunda miqdorni oshirdim, shu boisdan foydalar aynan faqat sovuq dush orqali deb da'vo qilaolmayman. Xullas, nazarimda quyidagi foydalar bo'ldi:

O'zimni har qachongidan tetik va sog'lom his qila boshladim;
Chidamlilik ortdi. Hozir ikkilanmasdan sovuq havoga bemalol chiqaolaman, yomg'irda yuguraolaman va hkz.
bir necha daqiqada to'liq tetik holatga kelaman. Sovuq dush tetiklikni ta'minlashda menga kofedan yaxshiroq ta'sir qilyapti.
Vazn kamaydi. 1 oy avval 75 kg edim, hozir - 72 kg.

⛳ Keyingi rejalar...

1 oylik tajriba tugadi. Endi nima bo'ladi degan savol tug'iladi. Sovuq dushning foydalarini his qilganim sababli, buni doimiy odatga aylantirishga qaror qildim. 30 kun odat shakllanishi uchun yetarli emas. Shu bois hozir sovuq dushga ikkilanmasdan tushaman deyolmayman. Tadqiqotga ko'ra, odat shakllanishi o'rtacha 66 kun ekan. Demak davom etamiz.

Youtubeda sovuq muzlarda yuradigan, tanasini shu darajada chiniqtirgan kishilarni ko'rib havasim keldi. Hali jiddiy qaror qilmadim, ammo muz vannani ham sinab ko'rish va keyinroq odatga aylantirish fikri ham yo'q emas.

P.S. Sovuq dush hamma uchun emas. Hammaning sog'lik holati va sharoiti har xil. Bu maqolani hamma sovuq dush qabul qilishi kerak degan maslahat sifatida qabul qilmang. Ammo sog'ligingiz ko'tarsa va o'zingizni chiniqtirmoqchi hamda yuqorida aytilgan foydalarni sinab ko'rmoqchi bo'lsangiz, sovuq dush - kun tartibining bir qismiga aylantirish uchun ajoyib nomzod! 🥶 ❄️

Kichik o’zgarish orqali katta natijalar | Jeyms Klirning “Atom odatlar” kitobi

2022-06-18T14:22:22.629Z

Ushbu kitob menga odatlar qanday shakllanishi, arzimas bo'lib tuyulgan kichik odatlar katta maqsadlarni amalga oshirish uchun asosiy omil bo'lishini, uzoq vaqt davom etadigan odatlarning tarkibi bo'lgan ishoralar, kuchli ishtiyoq, javob reaksiyasi, mukofotlar zanjirini o'rgatdi.

⚛️ Atom odatlar nima?

Atom - zarra, odat - biror holatga javoban o'ylamasdan avtomatik bajariladigan harakat.

Misollar:

Xona qorong'u, o'ylamasdan chiroq qidiramiz;
Telefon/Telegram signal beradi, avtomatik xabarni ochamiz.

Odat sodir bo'lishi 4 qismdan iborat:

Ishora;
Kuchli ishtiyoq;
Javob reaksiyasi;
Mukofot

Misol:

Telefon jiringlaydi(ishora) > kim xabar yozganini bilishni istaysiz(ishtiyoq) > telefonni olib, xabarni o'qiysiz(javob reaksiya) > Siz xabarni o'qib, nima yozilganini bilib olasiz (mukofot). Natijada Telefonni olish uni jiringlashiga bog'lanadi. Har safar telefon jiringlaganda yuqoridagi harakatni o'ylamasdan amalga oshiramiz.

Biror harakatni odatga aylantirishning foydasi nimada?

Odatga aylangan harakatni amalga oshirish uchun ong deyarli ishtirok etmaydi. Ishora paydo bo'lishi bilan harakatga tushamiz. Bu esa aql kuchimizni muhimroq masalalarga ajratishga imkon beradi. Jarroh ko'p takrorlash natijasida qanday qilib terini kesishni o'ylamaydi, qo'l xotirasi skalper berilishi bilan avtomatik ishga tushadi, natijada jarroh kesilish jarayonida kelib chiqqadigan holatlarga diqqatini qaratishi mumkin. Yoki erta tongda turishni odatga aylantirgan kishi har kuni "bugun tursammi yoki uxlasammi" degan savollar bilan mashg'ul bo'lmaydi, shunchaki ishora bo'lishi bilan tanamiz xotirada yozilgan harakatni (o'rindan turish)ni bajaradi.

🚀 Kitob bo'yicha qisqacha 4 xulosa:

Har kungi kichik odatlar murakkab foiz shaklida o'sib, buyuk natijalarga olib keladi - haqiqiy o'zgarishga sabab bo'ladi.
Maqsadlarimizga yetish uchun avvalo odatlar va jarayonlardan iborat tizim qurishimiz kerak. Biror marrani emas, tizimni yaxshi ko'rish muhimroq. (Yugurish musobaqasida g'olib bo'lish - maqsad, sog'lom turmush tarzi - tizim)
Yaxshi yoki yomon bo'lsin odatlar paydo bo'lishi vaqt talab qiladi, shu sababli ko'p kishilar yarim yo'lda voz kechadi.
Har kim yaxshi odatlarni to'g'ri yo'nalish asosida shakllantirishi, yomon odatlardan voz kechishi mumkin;

🎨 Taassurotlar

Kitob kutganimdek yaxshi yozilgan. Har doim takrorlaydigan odatlarni qayta ko'rib chiqishni o'rgatdi. Shu vaqtga qadar nima uchun o'zim xohlagan odatlarni shakllantiraolmaganim, yomon odatlarni tark etaolmaganim sabablarini, diqqatni maqsadga emas tizimlarga qaratish muhimligini tushundim. Kichik odatlarni shakllantirish orqali katta yoki kichik bo'lsin har qanday maqsadimizga erishaolishimizni angladim.

👤Kitobni kimlar o'qishi kerak?

Har bir insonning anglagan, anglamagan odatlari bor. Kitob inson xulq-atvori, odatlar haqida bo'lgani bois har qanday kishi nimadir foyda oladi. Ayniqsa quyidagi kishilar uchun tavsiya qilaman:

Rejalar, maqsadlar asosida yashashga intiladiganlar uchun;
Biror yomon odatdan qutulishni xohlovchi, ammo qanday qilishni bilmayotganlar;
Katta hayot ostonasida turgan, hayotini to'g'ri tizimlashtirishni istovchi yoshlar.

🌻 Hayotimda qanday o'zgarishlar bo'ldi?

Kitob kundalik hayotimga qayta nazar tashlashga, foydali odatlarni qo'shishga yordam berdi. (Har kuni yugurish, erta turish, sovuq dush qabul qilish odatlarini shakllantirishni boshladim);
Bundan buyon biror xulq-atvorni o'zgartiroqchi/shaklantirmoqchi bo'lsam, diqqatimni natijaga emas, kimlikni belgilab beradigan tizimga qarataman. Tizim maqsaddan ko'ra muhimroq. Marafonda g'olib bo'lishni maqsad qilgan kishi yutgach qayta yugurishga ishtiyoqini yo'qotadi, ammo yugurishni hayotining bir qismiga aylantirgan kishi marafon yutsa, yutmasa yuguraveradi.
Biror odatni vaqtida yoqmasa ham bajarish muhimligini angladim, hech qanday o'zgarish bo'lmasada odatlar zanjirini yo'qotmaslik uchun baribir bajarish kerkaligini tushundim.
Hayotda fors-major holatlar bo'ladi. Biror kun qaysidir odatni tark qilish ehtimolligi yo'q emas, ammo bu odat zanjirini buzishiga yo'l qo'ymaslik kerak. "Tark etish hech qachon 2 marta ketma-ket emas" qoidasini o'rgandim, buni tadbiq qilishga harakat qilyapman.
Kitobni o'qib avval e'tibor bermagan ko'p odatlarimni his qilyapman. Har qanday takrorlanadigan(yaxshi yoki yomon) kichik harakat vaqt o'tib odatga aylanadi va foydamizga yoki zararimizga ishlaydi.
Odatlarimni nazorat qilib borish uchun quyidagi ko'rinishdagi jadval tuzdim:

✍️ Kitobdan yoqqan fikrlar/iqtiboslar

Maqsadlar - erishilmoqchi bo'lgan yakuniy natija. Tizim esa (jarayon davomida) natijaga olib boradigan jarayonlardir.

Vaqt - muvaffaqiyat va mag'lubiyat o'rtasidagi chegara. Siz qaysi tomonga harakatlansangiz o'sha tomonga yaqinlashaverasiz. Yaxshi odatlar vaqtni sizning ittifoqdoshingizga aylantiradi. Yomon odatlar vaqtni dushmanga aylantiradi.

Yangi odat boshlayotganda uni imkon qadar oson qilish muhim, shunda mukammal sharoit bo'lmaganda ham qilmaslik uchun bahona qolmaydi;

Har bir harakatingiz o'zingiz orzu qiladigan kishi bo'lish uchun berilgan ovozdir. ("Every action you take is a vote for the person you wish to become.")

Nimani takrorlasangiz, shunga ega bo'lasiz ("You get what you repeat.")

Maqsadning mohiyati o'yinda g'olib bo'lish, Tizimning mohiyati esa o'yinda davom etishdir(g'olib bo'lsa, bo'lmasa) (The purpose of setting goals is to win the game. The purpose of building systems is to continue playing the game."

📒 Qaydlar

Odatlar - o'z-o'zini takomillashtirishning murakkab foiz shaklida ko'payishidir. (Odatni har safar takrorlaganimizda kamolot sari karrasiga yaqinlashamiz.

Odatlar zararimizga ham ishlaydi. Har kuni biror kichik mayda yomon odatlarni 1 % dan takrorlaganimizda hammasi kun sayin yig'ilib oqibatda katta zarar keltiradi. Har kuni 1 marta sigaret chekish ayni vaqtda tanada jiddiy o'zgarish keltirmaydi, ammo yillar davomida yig'ilib o'limga ham olib kelishi mumkin.

🧑‍⚖️ Xulq-atvor o'zgarishining 4 ta qonuniyati bo'lib, ular yaxshi odatlarni shakllantiradi va yomon odatlarni yo'qotadi.

Muayyan odat 4 elementdan iborat: ishora > kuchli istak > javob reaksiyasi > mukofot. 4 elementgamutanosib tarzda, biror harakat/maqsadni odatga aylantirish uchun quyidagi 4 qonuniyatdan foydalanish kerak:

1. Ko'zga tashlanadigan/oson payqaladigan qiling - Ishora ishtiyoqni vujudga keltirishi uchun uni imkon qadar oson payqaladigan qiling. Masalan, men har kuni ertalab suv ichishni odatga aylantirish uchun ishora sifatida uyg'onganda ko'zga tashlanishi uchun stakan va suvni yaqindagi stolga qo'yaman. Ertalab stakananni ko'rishim bilan suv ichish ishtiyoqi uyg'onadi.

Ushbu qonuniyat asosida amaliy tavsiyalar:

Yaxshi odatlarni shakllantirish uchun:

Shakllantirmoqchi bo'lgan odatni aniq belgilab oling: "Men har kuni [ANI VAQT]da, [JOYDA] [ODAT]ni qilaman". > "Men har kuni ertalab uyg'onishim bilan kravatim yonida 1 stakan suv ichaman"
Odatlarni ketma-ketlikda bir-biriga bog'lang. Shunda 1 odatni qilish navbatdagi odatga ishora beradi. Masalan, ertalab 1 stakan suv ichgandan KEYIN, tahorat olaman.
Atrof muhitingizni odatlaringiz oson qilinishi uchun o'zgartiring.

Yomon odatlarni tark etish uchun:

Yomon odatga signal beradigan ishoralarni kamaytiring. Masalan, ovqatlanish vaqtida telefonga qaramaslik uchun uni ovozini o'chirib, uzoqroqqa qo'yish mumkin.

2. Jozibali / o'ziga tortadigan qiling - Agar shaklantirmoqchi bo'lgan odatingiz o'ziga tortadigan bo'lmasa, ongda uni qilishga kuchli xohish paydo qilmasa, uni takrorlashga bo'lgan irodamiz uzoqqa yetmaydi. Shu sababli uni jozibali qilish yo'llarini o'ylab topishingiz kerak. O'zimdan misol: har kuni yugurish davomida MTRKning audiokitoblari, radioteatrlarni eshitaman. Har kuni keyingi epizodni eshitish ishtiyoqi yugurish odatini jozibali qiladi.

Ushbu qonuniyat asosida amaliy tavsiyalar:

Yaxshi odatlarni shakllantirish uchun:

Odatlar ketma-ketligidan foydalanib o'zingiz xohlab bajaradigan odatlarni shakllantirmoqchi bo'lgan odatga bog'lab qo'ying. Har safar biror qiyin odatdan so'ng sevib bajariladigan odatni qiling. Masalan, "30 daqiqalik kitob o'qigach, 1 dona shokolad yeyman" va hkz.
Shaklantirmoqchi bo'lgan odatingiz doimiy hayot tarzining tarkibi bo'lgan jamoaga qo'shiling. Kitob klubiga qo'shishilish kitob o'qishni jozibali qilsa, namozxon do'stlar ibodatni jozibali bo'lishiga sabab bo'ladi. ("Do'sting kinglini ayt, men kimligingni aytaman" degan maqolaga mos tushar ekan shu tavsiya :))

Yomon odatlarni tark etish uchun:

Yomon odat jozibasini yo'qotish uchun har safar qilishdan avval ovoz chiqarib uning zararini takrorlang.

3. Osonlashtiring - Shaklantirmoqchi bo'lgan odat qanchalik oson bo'lsa, uni bajarish ehtimolligi shuncha ortadi. Ko'pchilik birdaniga eng ideal holatdan boshlaymiz, natijada o'zimizni qiynab qo'yamiz, ongimizda bu odat qiynalish bilan bog'lanib qoladi. Yugurishni odatga aylantirmoqchi bo'lgan odam dastlab 500 metr piyoda yurishni odatga aylantirishi kerak. Piyoda yurish odatga aylangach, sekin-asta darajani oshirish mumkin.

Ushbu qonuniyat asosida amaliy tavsiyalar:

Yaxshi odatlarni shakllantirish uchun:

Atrof muhitni yaxshi odatni qilish oson bo'lishi uchun moslashtiring;
"2 daqiqa qoidasi"dan foydalaning - yangi shakllantirmoqchi bo'lgan odatniqilish 2 daqiqadan oshmasin.
Odatni majburiy qilish uchun "odat shartnomasi" tuzing. Kim bilandir kelishuv tuzib, shu odatni qilmasangiz, javobgarlikni belgilab qo'ying

Yomon odatlarni tark etish uchun:

Odatga yetib borishni qiyinlashtiring. O'zingizga qaysidir yaxshi odatlarni qilsamgina bu yomon odatni qilishim mumkin deb shart qo'ying. Masalan, 30 daqiqa kitob o'qisam, 4 km piyoda yursam keyin youtubega kirishim mumkin va hkz.

4. Rag'bat/Mukofot oladigan qiling - Ongimiz biror harakatdan so'ng shu zahoti mukofot olishga moslashgan. Ong uzoq muddatli rag'batdan qisqa muddatli rag'batni ustun qo'yadi. Chekish uzoq muddatda zararligini bilsak-da ayni vaqtda asablarni tinchlantirgani uchun baribir chekamiz(bu yolg'on tushuncha ekanligi alohida mavzu). Shirin ovqatni ko'p yeyish zararlini bilsakda, ayni vaqtda maza qilganimiz uchun yeyaveramiz va hkz.

Ushbu qonuniyat asosida amaliy tavsiyalar:

Yaxshi odatlarni shakllantirish uchun:

Yaxshi odatni qilgach o'zingizni mukofotlang;
Odatlarni qayd qilib borish jadvalini yuriting;
Hech qachon 2 marta tark etmang. Biror kun qaysidir odatni tark qilish mumkin, ammo shu 1 kun odat zanjirini buzishiga yo'l qo'ymasin.

Yomon odatlarni tark etish uchun:

Yomon odat uchun rag'bat o'rniga jarima belgilang. Masalan har safar sigaret chekkanda 1$ alohida plastikka pul o'tkazishingiz mumkin. Yig'ilgan pulni esa o'zingizga yoqqan narsani sotib olsihga sarflaysiz. Faqat qoida tuzib unga qattiq amal qilish kerak.
"Odat shartnomasi" tuzing. Kim bilandir kelishuv tuzib shu odatni qilsangiz, javobgarlikni belgilab qo'ying.

⏳Yaxshi odatni shakllantirish, yomon odatni tark qilish birdaniga sodir bo'lmaydi. Odat shakllanishi vaqt talab qiladi. Bu bois ko'pchilik yarim yo'lda voz kechadilar

Vaqt muvaffaqiyat va mag'lubiyat o'rtasidagi chegaradir. Siz qaysi tomonga harakatlansangiz o'sha tomonga yaqinlashaverasiz. Yaxshi odatlar vaqtni sizning ittifoqdoshingizga aylantiradi. Yomon odatlar vaqtni dushmanga aylantiradi.

Agar yaxshi odatni shakllantirish va/yoki yomon odatni tark qilishga qiynalayotgan bo'lsangiz bu sizning matonatsiz, chidamsiz ekaningizdan emas, balki ayni vaqtda latent potensial vodiysida(yashirin salohiyat vodiysi) ekanligingizdadir.

Latent potensial vodiysi - odat shakllanishi davomida tashqi natija ko'rinmaydigan davr. Muzlatgichdan muzni olganimizda biroz muddat u erimasdan turadi, garchi harorat o'zgarmasa ham birozdan so'ng erishni boshlaydi, ana shu muzlamasdan turgan vaqt - "latent potensial vodiysi" deyiladi. Sizning mehnatingiz samarasiz ketgani yo'q, shunchaki keyinroq katta natija ko'rsatish uchun potensial yig'ilmoqda xolos. Kitobdan shu haqida jamoat faoli Jeykob Riisdan iqtibos bor:

“Hech narsa oldinga siljimayotgandek tuyulsa, men borib, toshni bolg'a bilan urayotgan toshkesuvchiga qarayman, dastlabki yuz zarbada yoriqlar ko'rinmaydi. Biroq, yuz birinchi zarbada u ikkiga bo'linadi va men toshni aynan oxirgi zarba emas, balki oldingi zarbalar yorganini bilaman"

Videoni ko'ring.

⚙️ Diqqatni maqsadga erishishga emas, tizim shaklantirishga qarating

Maqsad erishmoqchi bo'lgan natijalarni anglatsa, tizim bu natijalarga olib keladigan jarayonlarni bildiradi.

Har qanday sportda maqsad - yuqori ball olib g'olib bo'lish, ammo butun o‘yinni tabloga tikilib o‘tkazish kulgili bo‘lardi. Muvaffaqiyat qozonishning yagona yo'li - har kuni ozginadan yaxshiroq bo'lish. Agar siz yaxshi natijalarga erishmoqchi bo'lsangiz, maqsadlarga diqqatni qaratmang, o'rniga tizimingizga e'tibor bering. Maqsad o'z-o'zidan, yo'l-yo'lakay amalga oshaveradi.

Bu bilan "maqsad kerak emas" demoqchi emasman, maqsadlar yo'nalishni belgilash uchun yaxshi, lekin tizimlar taraqqiyot uchun eng to'g'ri yo'ldir.

Tadbirkorlikda misol: asosiy e'tiboringizni marketingga qaratib, mahsulot sifatiga e'tibor bermasangiz biroz vaqtdan so'ng xaridorlarni yo'qotasiz. Ammo aksincha yo'l tutsangiz - diqqatni mahsulot / xizmat sifatiga qaratsangiz, "sarafon radiosi" effekti natijasida sekin-asta murakkab foiz shaklida faoliyatingiz o'saveradi.

Marralarni belgilashdan maqsad - o'yinda g'alaba qozonishdir. Tizimlarni qurishdan maqsad - o'yinni davom ettirishdir. Haqiqiy uzoq muddatli fikrlash - maqsadsiz fikrlashdir. Bu biror-bir yutuq haqida emas, balki davomiy takomillashtirish, davomiy o'rganish sikli haqida o'ylashni bildiradi.

Maqsadlarimiz darajasiga ko'tarilaolmaymiz, balki tizimlarimiz darajasiga tushamiz.

🪞 Yaxshi odatlarni shakllantirish uchun ularni shaxsiyatingiz / kimligingizning bir qismiga aylantiring

Odatlarimiz - shaxsiyatimizning bir qismi. Shu bois biror odatni shaklantirish uchun avval shaxsiyatimizga qabul qilishimiz kerak. Ko'pchiligimiz buni teskari tushunamiz - biz natijalardan boshlaymiz va natija shaxsiyatga olib boradi deb hisoblaymiz. Ammo odat bizning shaxsiyatimiz, kimligimizdan kelib chiqsa, u ichki motivatsiyaning eng yaxshi shakli bo'lib xizmat qiladi. Masalan, 2 insonga sigaret taklif qilsangiz ikkalasi 2 xil javob beradi:

"Rahmat, men chekmayman" - ya'ni shaxsiyatimda chekuvchilik yo'q. (shaxsiyat > natija)
"Rahmat, chekmayman. Men chekishni tashlashga harakat qilyapman" - ya'ni o'zi chekuvchiman, faqat hozir chekishni tashlashga harakat qilyapman, ammo chekuvchilik shaxsiyatimda bor, qachondir chekishni tashlasam chekmaydigan insonga aylanarman (natija > shaxsiyat)

Har bir harakat tizimi / odat ortida shaxsiyatlar mavjud. To'g'ri shaxiyatni shaklantirishga misollar:

Maqsad - kitob o'qish emas, maqsad - kitobxon bo'lish;
Maqsad - marafonda yugurish emas, maqsad - yuguruvchi bo'lish;
Maqsad - namoz o'quvchi emas, maqsad - namozxon bo'lish.

Ko'pchiligimiz ongimizda o'zimizni qaysidir salbiy shaxsiyatga bog'lab qo'yganmiz:

"Men sportchi emasman";
"Men namozxon emasman";
"Matematika men uchun emas, matematikani tushunmayman";
"Kompyuterni tushunmayman, bular yangi narsada, biz tushunmaymiz"

Yillar davomida ongimiz quloqlarimiz ostida biz mansub bo'lgan shaxsiyatlarni shivirlab tursa, sekin-asta odatlarimiz ham shunga mos shakllanadi(yaxshisi ham yomoni ham)

Odatlarga rioya qilmasligimizning asl sababi - o'zingizni ana shu odat tegishli bo'lgan shaxsiyat bilan bog'layolmasligimizdir. Taraqqiyot o'rganishni talab qiladi. O'zimizning eng yaxshi versiyamiz bo'lish doimiy ravishda shaxsiyatimiz, kimligimizni savolga tutishni, ularni yangilash va kengaytirishni talab qiladi. Hech kim tug'ilganida muayyan shaxsiyat, kimlik bilan tug'ilmaydi. Biz ularni yillar davomida shakllantiramiz. Demak tajriba, takrorlash orqali ularni o'zgartiraolamiz.

Har bir odat shaxsiyat, kimlik taklif qiladi. Agar siz bir kitobni tugatgan bo'lsangiz, ehtimol siz o'qishni yaxshi ko'radigan odamsiz. Agar siz sport zaliga boradigan bo'lsangiz, ehtimol siz jismoniy mashqlarni yaxshi ko'radigan odamsiz. Har kuni bomdod namoziga masjidga boradigan bo'lsangiz, erta turadigan odamsiz va hokazo.

Har bir harakatingiz o'zingiz orzu qiladigan kishi bo'lish uchun berilgan ovozdir. ("Every action you take is a vote for the person you wish to become.")

Odatni shaklantirish - bu butun hayotni "layfhaklar" (lifehacks) bilan o'tkazish emas. Bu ko'proq pul topish, boy bo'lish yoki boshqalarga yaxshi ko'rinish haqida emas. Albatta yo'l-yo'lakay yaxshi odatlar bularga ham erishishga yordam beradi. Ammo eng muhimi - odatlar kim / qanday inson bo'lishimizni belgilaydi.

Biror odatni o'zlashtirishning birinchi sharti - uni qanday qilishni aniq belgilashdir.

2001-yilda Britaniyada 248 ta odamni 3 guruhga bo'lib, 2 hafta davomida jismoniy mashq qilish odatini shakllantirishni o'rganadilar.
1-guruh: qilgan mashqlarini belgilab, qayd qilib borishadi.
2-guruh: qilgan mashqlarni belgilab bormaydi. Ammo har kuni mashqning foydalari haqida ma'lumotlar o'qishadi;
3-guruh: 2-guruh singari motivatsion ma'lumotlar o'qishadi. Qo'shimchasiga har biri quyidagi shaklda haftalik mashq rejasini tuzadi: "Keyingi hafta davomida, 20 daqiqa [JOY]da [VAQT]da [HAFTA KUNI]da mashq qilaman"

Natija: 1 va 2-guruhda deyarli bir xil ko'rsatgich(35-38% qismi mashq qilgan). 3-guruhda esa 91 %.

Xulosa: Olinadigan motivatsiya jiddiy o'zgarish yasamaydi. Ammo maqsadni aniq begilashning ta'siri katta.

Biror narsaga qanchalik oson erishib bo'lsa, unga o'rganib qolish ehtimolligi shuncha ortadi

Vietnam urushidagi Amerika askarlarning 20% geroinga o'rganib qolgan ekan. Ammo uylariga qaytgach, bir yilda faqat 5%gina georin iste'molida davom etgan. Vietnamda atrofidagi hamma narsa geroin chekishni eslatib turgan (urushdagi stres, boshqalarning chekishi, uydan uzoqdalik), uyda esa bunday shamalar yo'qligi bu odatni tark etishga yordam bergan.

Xulosa: Yomon odatni yo'qotish uchun uni eslatadigan shama-ishora(lar)ni yo'qotish kerak. Ichuvchi odam davolanib chiqqani bilan eski muhitga qaytganda yana ichaveradi(atrofda ichishni eslatuvchi shamalar sabab). Bunda yechim, eski shamalar yo'q joyga ko'chish bo'lishi mumkin

🏁 Xulosalar

Kitobda amaliy maslahatlar ko'p. Ammo baribir eng muhimi harakatni o'zimiz qilishimiz kerak. Faqat qoidalarni o'rganish natija bermaydi.

"Janjirni uzma" - menga kuchli ta'sir qilgan fikr bo'ldi. Buni "hech qachon 2 marta tark qilma" qoidasi bilan birashtirilsa jiddiy natijalar keltiradi. O'zimda ko'p bo'lgan: 1 marta qaysidir ishni tark etasiz, keyin u tark etishlar seriyasiga yo'l ochadi. Xullas, "zanjirni uzmang". Yugurish zanjirini uzmang > doim sog'lom bo'lasiz. Mahsulot / xizmat sifatini oshirish, yangilik qo'shish zanjirini uzmang - yirik, barqaror biznesingiz bo'ladi.

Birinchi xato bizni buzmaydi. 1-xatodan keyin keladigan takroriy xatolar zanjiri bizni buzadi. Bir marta tark etish - bu tasodif. Ikki marta tark etish esa - bu yangi odatning boshlanishi. Shu bois ham bizga foydasizdek tuyulgan vaqtda ham odatni takrorlash muhim. O'zingizni holsiz his qilyapsiz, ammo majburlab bo'lsa ham yurish, yugurishga chiqing. Bu bilan eng kamida shu vaqtga qadar erishilgan yutuqlarni saqlab qolgan bo'lasiz.

Yuqorida yozganimdek, kitobda amaliy maslahatlar ko'p, asosiysi IJROCHI O'ZIMIZ. Imkon qadar maslahatlarni hayotingizga tadbiq qilsak, 3-4 oydan keyin meva bera boshlaydi. O'zim "odat shartnomasi" va odatlar jadvali usullarini natijasini ko'ra boshladim. Bir do'stim bilan bir-birimiz oldimizda mas'uliyat his qilish uchun shartnoma tuzdik. Bu be'manilikdek tuyulishi mumkin, ammo jiddiylikni anglash, ong ham javobgarlikni his qilishi uchun maksimal rasmiyatchilik muhim. Quyida tuzgan shartnomamiz:

Bu esa sovuq suvda yuvinish odatimni belgilab borish uchun jadval. Har kuni sovuq suvda yuvingach belgi qo'yaman va bu ongimga "epladim, men qilaoldim" degan singal beradi:

Xulosa qilganda kitob menga yoqdi. Nomida ko'rsatilgan mavzuni chiroyli ketma-ketlikda ilmiy asoslab bergan, berilgan maslahatlar amaliy. Bemalol takror o'qish kerak bo'lgan kitoblar safiga qo'shish mumkin. O'ylaymanki bu maqola sizni kitobni o'qishga qiziqtiraoldi. Agar sizga ma'qul bo'lgan bo'lsa fikringizni bildiring, yana qaysi kitoblar haqida shu kabi tahliliy maqola yozishimni xohlaysiz?

P.S. yaqin orada aynan shu kitob bo'yicha video ham tayyorlayman

Shu va shu singari materiallar bilan birinchi bo'lib xabardor bo'lish uchun @ziyonotes telegram kanalini kuzatib boring.

Sergey Dovlatov: "Chemodan"

2021-12-27T05:39:51.671Z

Ochig'i bilmadim, nega bu kitob - umuman Sergey Dovlatovning yozish uslubi yoqganini. Balki qariyb 4 yildan buyon muhojir bo'lib yashayotganimiz, Dovlatov ham Sobiq ittifoq davlatidan kelgani, xotiralar o'xshash bo'lgani uchundir.

Gohida hayol surib, o'ylab qolganda, tabiiy ortda qolgan qishloq, Vatan bilan bog'liq xotiralarni eslayman. Yo'q, deyarli hech qaysi "ajab" deydigan emas, ammo qumsash kayfiyati bor. Ishonchim komilki, har bir muhojirning ana shunday "Chemodan"i bor. Sergey Dovlatov ham birimiz ekanligi asarni menga yoqishiga sababchi bo'lgan bo'lsa kerak.

Muallif "Chemodan"idan topilgan har bir buyum bilan bog'liq xotiralarini hikoya tarzida yozgan. Hammasi oddiy, juda sodda - ammo qandaydir ko'ngilga yaqin. Muallifni yutug'i ham shundadir.

"Har bir kitobda ma'no bor. Hatto jiddiy bo'lmagan, chemodan kabilarida ham"
Sergey Dovlatov

Hayotimizdagi har bir buyum qandaydir ma'noda o'tib borayotgan umrimiz bosqichlarini ko'rsatib turadi. Buyumlarga qarab xotiralar esga keladi. Balki biz o'tib ketganimizdan keyin yaqinlarimiz ortimizdan qolgan buyumlarga qarab hayotimizga baho berar...

Jo'nab ketayotgan har bir odam uchta chemodan olib o'tishi mumkin. Belgilangan norma shunaqa. Vazirlikning maxsus farmoyishi bor ...

Bir haftadan keyin buyumlarimni joylay boshladim. Shunda ma'lum bo'ldiki, menga bor-yo'g'i bitta chemodanning o'zi yetib ortar ekan. O'zimga rahmim kelib yig'lab yuborishimga sal qoldi...

O'tgan davrda erishganlarimiz ko'zimizga ko'p ko'rinadi, dunyolarni o'zgartirganimizni da'vo qilamiz. Aslida esa, bor yo'gimiz bir chemodanlik.

Oddiy, kichik yumorga boy hikoyalar orqali 70 yillik Sovet ittifoqidagi holat,jamiyat hayoti juda chiroyli tasvirlangan. Voqealarning hayotda aynan sodir bo'lgan yoki bo'lmaganini bilmadim, muallifga ayon. Ammo tasvirlar meni hayolimdagi, hayotda eshitgan xotiralarimga mos keladi. Qolaversa bugungi kundagi hayot ham juda ko'p o'zgarmagan.Ayniqsa davlat miqyosidagi yolg'on, hamma xatoligini sezib turib qilinadigan ko'zbo'yamachiliklar... Faqat hozir butun ittifoq miqyosida emas, kichik davlatlar miqyosida

- Hademay Konsitutsiya kuni keladi. Shunga bag'ishlab o'n beshta ocherk bermoqchimiz. Har bir ittifoqdosh respublikadan bittadan. Har xil xalqlarning vakillarini qamrab olmoq kerak.
- Ruslar masalasida qiyinchilik yo'q. Ukrainlar ham yetib ortadi. Gruzinni tibbiyot akamediyasidan topdik. Go'sht kombinatidaozarbayjon bor ekan. Hatto moldovan ham topildi. Raykom komsomolda qo'riqchu ekan. Lekin o'zbek, qirg'iz, turkmanlardan yolchimayapmiz. O'zbekni qayerdan topsam ekan-a?

Hajm jihatdan kichik kitob, oson o'qishli. Odam qanday tugatganini bilmay qoladi. Vaqtingiz bo'lganda albatta o'qishni tavsiya qilaman. Kitobning o'zbek tilida elektron shakli BU YERDA bor. Audio kitob shaklida esa BU YERDA topish mumkin.

ziyonotes:

Negadir muallif "shuncha yil umrimni mana shu narsalarga - mutlaqo keraksiz narsalarga sarfladim" demoqchi bo'lgandek tuyuldi.
"Men bo'shagan chemodanga tikilib qoldim. Uning tubida - Karl Marks. Qopqog'ida - Brodskiy. Ularning oralig'ida esa behuda o'tgan, bebaho, yagona umr".
Hayotimizdagi ko'p shaxslar, hodisalarni - doim shunday bo'lishi kerakdek qabul qilishga o'rganib qolganmiz. Ularning naqadar bebaho ekanligini o'ylab ham ko'rmaymiz, his qilmaymiz. Yo'qotganda bilamiz

Shaxmat haqida qissa: Shaxmat novellasi

2021-08-25T05:38:09.626Z

Ikki taqdir: har ikkisi ham shaxmat bilan ilinj o'laroq shug'ullanishgan. Biri uchun hayotda o'z o'rnini topishning yagona vositasi, Ikkinchisi aqldan ozmaslik uchun oxirgi yupanch bo'lgani uchun shaxmat o'ynagan.

Yuqoridagi gaplar Stefan Sveygning "Shaxmat novellasi"dagi taqdirlar haqida.

Men ko'p shaxmat o'ynamayman, mohirlik darajam havaskordan ham pastroq bo'lsa kerak. Ammo ushbu kitob balki shaxmat bilan ko'proq shug'ullanib turish kerakdir degan o'yni paydo qildi.

Hajm jihatdan unchalik katta bo'lmagan bu kitobda muallif fashist Germaniyasi insonlar ongi, ruhiyatiga qanchalik darajada psixologik ta’sir ko‘rsatganini anglatishga uringan.

Asosiy qahramonlar:

Mirko Chentovich - yoshligida yetim qolib, bir qishloq ruhoniysi tomonidan boqib olingan, shaxmatdan boshqa narsani bilmaydigan obraz. Shaxmat bo'yicha jahon chempioni

Skot MakKonnor - Kema yo'lovchilaridan biri. Har qanday mag‘lubiyatni mag‘rurligiga zarba sifatida qabul qiladigan, o‘ziga ishongan boy odam obrazi.

Doktor B. - kasbi va Avtsiya monarxiyasiga yaqinligi sababli bir muddat tuqunlikda bo'lgan, kuchli ruhiy zarbalarga uchragan mohir shaxmatchi.

Butun syujetni aytib berish niyatim yo'q. "Spoiler" yaxshimas ;)

Asar juda oson o'qiladi, kitob yuzyillikning eng muhim asarlaridan biri hisoblanar ekan. 2021-yilda shu asar asosida kino ham olinibdi. Naisb qilsa uni ham ko'ramiz ;)

Kitob qahramoni Doktor B. singari muallif - Stefan Sveyg 1934-yilda Avstriyadan Braziliyaga Gitler bosqinidan xavotir olib ketgan ekan. Qaysidir ma'noda kitobdagi qahramon hayoti real xotiralarga asoslangan deyish mumkin.

ziyonotes:

ko'zga tashlanmaydigan insonda yashirin iqtidor bo'lishi mumkin, Chentovich bunga misol;
Ikki jahon urushi o'z qariga minglab iqtidorlarni tortib ketgan, agar shu urush bo'lmaganda balki sivilizatsiya hozir ancha boshqacha bo'larmidi ?!
hamma narsada meyor yaxshi - haddan ortiq ko'p shaxmat o'ynash ham ruhiy buzilish, kasallikka olib keladi. Hech bir faoliyat inson hayoti mazmuniga aylanib qolishga arzimaydi, jumladan shaxmat ham. Hayot 64 katakdan iborat emas;
Jismoniy qiynoqlarga chidash mumkindir, jismoniy jarohatlar muolaja bilan tuzalishi mumkin. Ammo ruhiy qiynoqlar, ruhiy buzilish bir umr asorat qoldiradi;

Iqtiboslar:

Agar sizning miyangiz dunyoda bir paytlar Rembrandt, Betxoven, Dante va Napoleonlarning yashaganini bilmasa, siz o‘zingizni buyuk odam deb hisoblashingiz juda oson;

...o‘zingizga qarshi o‘ynash o‘z soyangizdan sakrab o‘tishga o‘xshashdir;

Shaxmatchilar ham matematiklar, shoirlar va bastakorlarday juda iqtidorli odamlardir, faqat ular boshqacha yo‘nalishdagi tasavvurga, qat’iyatlilikka va aniqlik mahoratiga ega bo‘lgan maxsus daholardir;

Hatto o'y-hayol uchun ham tayanch nuqtasi darkor

Mag‘rurlik kambag‘allar uchun hashamatdir.

"Yer yuzida hech narsa odamga yo'qliq(bo'shliq) kabi zulm qila olmaydi"

The Almanack of Naval Ravikant: Naval donoliklari

2021-08-19T06:03:50.554Z

Bu kitobda ko'pchilik takror-takror beradigan savollarga pragmatik usulda javob berilgan. Masalan, quyidagi savollar bor:

Qanday qilib omadga suyanmagan holatda boy bo'lish mumkin?
Pul bu baxtni anglatadimi?
Muvaffaqiyatli kishi qanday kitoblarni o'qish kerak?
Hayotning mohiyati nima? Baxtning ilmiy formulasi bormi?

Men ham ko'pchilik singari Navalning muxlisiman. Ko'pdan buyon Naval Ravinkatning podkastlarini eshitib kelaman. "Qanday qilib omadga suyanmagan holatda boy bo'lish mumkin?" (How to get rich without getting lucky?) mavzusidagi fikrlari sababli taniganman.

Ushbu kitobda Naval tomonidan turli joylarda (suhbatlar, twitter va hkz) aytilgan fikrlar tizimli tarzda yig'ilgan. Bugungi kunda turli biznes treninglar, motivatsiya ulashadigan "guru"lar urchigan vaqtda Navalning ratsional fikrlari juda ham muhim. Kitob "borib tavakkal qil, miyangdagi tugunlarni yech, "tortishish qonuni"ga ishon" singari puch maslahatlarni bermaydi.

Kitobda "deyarli barcha narsa: boylik, baxt - hammasi inson o'rganishi mumkin bo'lgan ko'nikmadir, ma'lum bir formulaga qat'iy amal qilish asnosida hamma (butun insoniyat) boylikka ham, baxtga ham erishishi mumkin" degan fikr ilgari suriladi.

Naval diniy e'tiqodi jihatdan musulmon emas, o'zini "ratsional buddist" va ateist hisoblasa-da, kitobdan foydali fikrlar, tajriba olish mumkin.

Kitob "qanday qilib" degan savolga to'g'ridan-to'g'ri javob beradigan yo'riqnoma emas, balki, Naval, fikrlash orqali o'quvchini baxt va boylik sari har kim uchun o'zigagina xos bo'lgan yo'lni yaratishga chorlaydi.

ziyonotes:

Boylik - pulning ko'pligi emas, balki farovonlikdir.
"Biznes qilish" degan hunar mavjud emas. Biznes qilishni o'rgatadigan har qanday kitob/gazeta/seminarlardan uzoqda yur;
Haqiy farovonlik, baxt, yaxshi oila - barcha murakkab foiz orqali erishiladi. Maqsad qisqa muddatli emas, maksimal uzoq muddatli bo'lishi darkor;
Aqliy modellar (Mental models)ni o'zlashtir, bunga esa ko'p kitob o'qish orqali erishish mumkin;
Har bir inson o'ziga xos qobiliyatga ega. O'z yo'nalishingda eng yaxshisi bo'l. Bunga erishgunga qadar o'z qiziqishlaringni qayta kashf qilishdan to'xtama;
Hech qachon ko'chirma. Ko'chirmachilik muvaffaqiyat keltirmaydi. O'ziga xoslik - to'xtatib bo'lmas rivojlanish olib keladi. Chunki hech kim senni o'zingdan yaxshiroq darajada o'xshataolmaydi. O'ziga xoslik (authenticity) orqali raqobatni chetlab o'tish mumkin;
Biror yangi (boshqa sohadagi) kitobni o'qishdan qo'rmaslik uchun, fundamental bilimlarga ega bo'lish kerak. Kutubxonada biz tushunmaydigan kitob bo'lsa, o'zimizga savol berishimiz kerak: "Bu kitobni tushunishim uchun qanday fundamental bilim kerak?". Fundamental bilimlar - juda muhim;
O'limni unutma. Nima qilishimizdan qat'i nazar hamma bir kun o'limga mahkum. Nafaqat insonlar, sivilizatsiya, dunyo - barchasining bir kun yo'q bo'ladi;
Sog'lik barchasidan muhim. Sog'likni saqlash, yaxshilik sari o'zgarish uchun qandaydir mashg'ulot top. Qanday mashg'ulot ekanligi muhim emas - muhimi uni har kuni qilish.
Jahli tiya bilish yuksak mahorat. Baxtli bo'lishni istagan odam jahlni tiya bilishi muhim. Iqtibos: "Jahl - birovga otish uchun qo'lda cho'g' ushlab turishga o'xshaydi";
O'qish o'qish va yana o'qish. Kitob o'qishdan to'xtamaslik kerak ;)

Naval formulalari:

Baxt = Sog'lik + Moddiy farovonlik + yaxshi munosabatlar(oilaviy, do'stlik hkz.)
Sog'lik = Mashq + Parhez + Uyqu
Mashq = Yuqori intensiv mashqlar + Sport + Hordiq
Parpez = Tabiiy ovqatlar + Ro'za + O'simliklar
Uyqu = Budilniksiz + 8–9 soat + sirkadiya ritmi (vaqtida uxlash)
Farovonlik = Daromad + Boylik * (Investitsiyalar bo'yicha qaytish)
Daromad = Mas'uliyat + Leverage + Maxsus bilim
Mas'uliyat = Shaxsiy Brending + shaxsiy Platforma + Tavakkalchilik
Leverage = Kapital + Odamlar + Intellektual Mulk
Maxsus bilim = Jamiyat boshqa odamlarni osongina o'qitib o'rgataolmaydigan narsani bilish (Knowing how to do something society cannot yet easily train other people to do)

Kitob donoliklarga to'la, yana biroz vaqt o'tgach albatta bir necha marta qaytadan o'qib chiqaman. Hozircha kitob asosida qilgan xulosalalarim bo'yicha yangi kitoblar o'qimasam, fundamental bilimlarimni oshirmasam bo'lmas. Quyidagi kitoblarni ushbu kitobni o'qib, ro'yxatimga qo'shdim:

"Very short Introduction to Micoreconomics"
"Statistics for dummies"
Skin in the Game (Nassim Taleb)
The Bed of Procrustes: Philosophical and Practical Aphorisms (Nassim Taleb)
Six Easy Pieces: Essentials of Physics Explained by Its Most Brilliant Teacher (Richard Feynman)
Thinking Physics: Understandable Practical Reality (Lewis Carroll Epstein)

Xulosa: Kitob ajoyib yozilgan, oson o'qiladi. Biror mohir tarjimon tomonidan o'zbek tiliga o'girilsa juda ko'pchilikka manfaatli bo'ladi deb o'ylayman. Tarjimadan ham ko'ra biror diniy-dunyoviy tajribasi yetarli kitob kitob asosida yangi kitob yozsa (Islomiy hayot mohiyati, baxt tushunchalarini singidirib), go'zal qo'llanmaga aylanadi.

Kitobni pdf, epub versiyalarini bepul https://www.navalmanack.com saytidan olish mumkin.

Foydalanuvchilar bilan qanday gaplashish kerak?

2021-08-04T07:16:44.514Z

Ushbu leksiyada Erik Migikovskiy tadbirkorlar o'z mijozlari/ foydalanuvchilar bilan qanday aloqa qilishi kerakligi haqida ma'lumot beradi.

Erik Migikovskiy - Ycombinator asoschilaridan biri, 2011-yilda aqlli soatlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan Pebble startupning asoschisi.

Har qanday startup uchun foydalanuvchilar bilan aloqa o'rnatish loyiha muvaffaqyati uchun muhim faktorlardan biri. Eng yaxshi asoschilar butun kompaniya hayoti davomida o'z foydalanuvchilari bilan to'g'ridan-to'g'ri aloqa o'rnatadilar, to'g'ridan -to'g'ri aloqani saqlab qoladi. Chunki kompaniya faoliyatining har qanday bosqichida foydalanuvchilardan ma'lumot olib turish shart.

Foydanuvchilardan ma'lumot bevosita intervyu o'tkazish orqali olinadi. Interview o'tkazish jarayonida 3 ta xatoni qilmaslik kerak:

O'z g'oyang haqida gapirma / loyihangni reklama qilishga urinma - foydalanuvchidan muammo haqida so'ra;
Yangi imkoniyatlarni gapirma - allaqachon foydalanuvchi ishlatib ko'rgan funskiya haqida so'ra;
Kamroq gapir - mijozni ko'proq eshit.

Foydanuvchidan intervyu davomida so'rash muhim bo'lgan 5 ta savol:

[biro harakatni] bajarish jarayonida eng qiyin / muammoli qismi nima bo'ldi?
Ushbu muammoga qachon duch kelding?
Nega bu muammo sodir bo'ldi?
Shu muammoni yechish uchun nimadri qildingmi, agar qilgan bo'lsang aynan nima qilding?
O'zign topgan yechimning nimasi senga ma'qul emas?

Muvaffaqiyatli intervyu uchun tavsiyalar:

Muhim o'rinlarni yozib oling

Imkon qadar foydabuvchining gaplarini batafsil yozib oling. Intervyuning qaysi qismi foydali bo'lishi mumkinligini keyinroq bilasiz. Imkoni bo'lsa suhbatni yozib oling

Tabiiy, erkin, rasmiyatchiliksiz suhbat qiling.

Suhbatni oldindan rejalashtirish shart emas. O'zingizni erkin tuting. Foydalanuvchilarning 10-15 daqiqasida juda ko'p ma'lumot olish mumkin. Bir vaqtning o'zida yuzlab foydalanuvchilar bilan intervyu qilishingiz kerak deb o'ylamang. Bittadan boshlang, uchdan boshlang, beshdan boshlang. Son muhim emas.

Vaqtga ehtiyot bo'ling

O'zingizning ham, suhbatdoshning ham vaqtini isrof qilmang. 5-10 daqiqa yetarli.

Prototip bosqichida intervyu:

As you move past the idea stage into testing your prototype with users, the next major kind of benefit that you can get from talking to users is figuring out who will be your best first customer. If you choose the wrong first customer, that you may be led down a path that constrains you or artificially traps you without actually getting paid by that first customer. How? The best first customers being at the centre of the Venn diagram where they have the highest numerical answers to the three questions - Find numerical answers to:

- How much does this problem cost them? (severity of pain)

- how much does this problem cost them today?

- how much revenue do they stand to earn if they solve this problem ?

- how much expense do they currently spend trying to solve this problem?

- How much money is wasted today as they try to solve this problem ?

- How frequent is the problem? (frequency) The best problems that startups can target are ones that are encountered more frequently. This is usually beneficial for two reasons - One is, they encounter a problem on a more regular basis. It means that the customer's feeling the pain of that problem on a more regular basis, and they'll be much more receptive to a potential solution. The second reason why you want to tackle a problem that people encounter on a more frequent basis is, you'll get more chances to know whether your product is actually solving a problem

- How large is their budget? (ability to fix?) Make sure that you're asking questions about whether they actually have the ability to solve the problem, given the choice (budget, authority)

To'liq videoni BU YERDA ko'rish mumkin

Sample EX180 exam and answers

2021-07-22T16:19:13.228Z

Sample questions and answers for EX180. This exam was created by someone. I found on the internet. This SAMPLE exam is based on exam objectives, doesn't contain any questions related to real exam. This's educational purposes only. Sample exam questions can be found HERE.

Setup

1. Before you start, make sure you have a quay.io account.
2. Clone this repo: git clone https://github.com/FWSquatch/do180-practice
3. Change directory: cd do180-practice
4. Fire up the VMs: vagrant up
5. You will now have 2 VMs:

workstation.do180.lab - 192.168.88.4
registry.do180.lab - 192.168.88.5

6. Login to the workstation machine with ssh vagrant@192.168.88.4 and complete the following tasks:

Solutions:

Task 1

Install podman on the workstation machine and add registry:5000 as an insecure registry. Also make sure that podman searches this registry before trying any others.

Installing podman:

sudo yum install -ypodman

add registry:5000 as an insecure registry and make sure podman search shows this repo first:

sudo vi /etc/containers/registries.conf
...
[registries.search]
registries = ['registry.do180.lab:5000', 'registry.access.redhat.com', 'registry.redhat.io', 'docker.io', 'quay.io']
...
[registries.insecure]
registries = ['registry.do180.lab:5000']
...

Task 2

Pull the latest httpd image from the registry.do180.lab registry and run it as root it in the background with the following parameters:

Publish container port 80 on host port 8080
Attach the /web directory as a volume that maps to /usr/local/apache2/htdocs
Give the container the name reg-httpd
Make the container start as a service called reg-httpd.service.

[root@workstation ~]# sudo podman search httpd
INDEX            NAME                                                                          DESCRIPTION                                       STARS   OFFICIAL   AUTOMATED
do180.lab:5000   registry.do180.lab:5000/httpd

Download the image

sudo podman pull registry.do180.lab:5000/httpd

Ensure /web directory exist and has correct selinux fcontext

[root@workstation ~]# semanage fcontext -a -t container_file_t "/web(/.*)?"
[root@workstation ~]# restorecon -R -v /web

Create and start the container:

sudo podman run --name=reg-httpd -d -p 8080:80 -v  /web:/usr/local/apache2/htdocs registry.do180.lab:5000/httpd

# sudo podman ps
CONTAINER ID  IMAGE                                 COMMAND           CREATED         STATUS             PORTS                 NAMES
1cf027da3088  registry.do180.lab:5000/httpd:latest  httpd-foreground  27 seconds ago  Up 27 seconds ago  0.0.0.0:8080->80/tcp  reg-httpd

Check the webservice:

[root@workstation ~]# curl localhost:8080
DO180 Practice Website
Welcome to DO180 Practice Website
This is a simple example page

Generate systemd unit file in order to container start automatically as a service

a) check the man page:

man podman-generate-systemd

b) generate systemd file:

# podman generate systemd -n -f reg-httpd
/root/container-reg-httpd.service
# mv /root/container-reg-httpd.service /etc/systemd/system/reg-httpd.service
sudo systemctl daemon-reload

c) test:

# systemctl start reg-httpd.service
# systemctl status reg-httpd.service
● reg-httpd.service - Podman container-reg-httpd.service
   Loaded: loaded (/etc/systemd/system/reg-httpd.service; disabled; vendor preset: disabled)
   Active: active (running) since Thu 2021-07-22 05:54:54 UTC; 1s ago

Task 3

Pull the latest version of the mariadb image from the registry on registry.do180.lab. Run a container in the background with the following parameters:

Give the container the name of testql
Publish port 3306.
Set the following environment variables:

MYSQL_USER: duffman
MYSQL_PASSWORD: saysoyeah
MYSQL_ROOT_PASSWORD: SQLp4ss
MYSQL_DATABASE: beer

Connect to your database as the root user and check for the existence of the beer database:

echo “show databases;” | mysql -uduffman -h 192.168.88.4 -psaysoyeah

Run the command located in /sql/beer.sql to insert values into the database.

mysql -uroot -h 192.168.88.4 -pSQLp4ss < /sql/beer.sql

# sudo podman search mariadb
INDEX            NAME                                                           DESCRIPTION                                       STARS   OFFICIAL   AUTOMATED
do180.lab:5000   registry.do180.lab:5000/mariadb

download the image:

# sudo podman pull registry.do180.lab:5000/mariadb

Start the container:

# sudo podman run --name=testql -d -p 3306:3306 \
> -e MYSQL_USER=duffman -e MYSQL_PASSWORD=saysoyeah -e MYSQL_ROOT_PASSWORD=SQLp4ss \
> -e MYSQL_DATABASE=beer registry.do180.lab:5000/mariadb
# sudo podman ps
# sudo podman ps
CONTAINER ID  IMAGE                                   COMMAND           CREATED         STATUS             PORTS                   NAMES
1d2878a610cf  registry.do180.lab:5000/mariadb:latest  mysqld            5 seconds ago   Up 5 seconds ago   0.0.0.0:3306->3306/tcp  testql

Connect to your database as the root user and check for the existence of the beer database:

# echo "show databases;" | mysql -uduffman -h 192.168.88.4  -psaysoyeah
Database
beer
information_schema

insert values into the database

mysql -uroot -h 192.168.88.4 -pSQLp4ss < /sql/beer.sql

Task 4

Use skopeo to find all of the tags associated with httpd on the registry.do180.lab server. Create and run a container with the following parameters:

Use an httpd image from registry.do180.lab that is NOT tagged with latest
Publish port 80 on 8008
Give the container the name alp-httpd
Run the container in detached mode

Inspect all tags

# man skopeo-inspect
# skopeo inspect docker://registry.do180.lab:5000/httpd 
{
    "Name": "registry.do180.lab:5000/httpd",
    "Digest": "sha256:fd54136dc090c0de9a65f7d4e31f18864b7a13db852a58e14899bbee84188837",
    "RepoTags": [
        "latest",
        "2.4-alpine"

Create and start container:

# sudo podman run --name=alp-httpd \
> -d -p 8008:80 registry.do180.lab:5000/httpd:2.4-alpine

# sudo podman ps
CONTAINER ID  IMAGE                                     COMMAND           CREATED         STATUS             PORTS                   NAMES
ad5a760e4af7  registry.do180.lab:5000/httpd:2.4-alpine  httpd-foreground  25 seconds ago  Up 24 seconds ago  0.0.0.0:8008->80/tcp    alp-httpd

Task 5

Do the following with your newly created alp-httpd container:

Execute an interactive shell (/bin/sh) in the alp-httpd container
Change the text in /usr/local/apache2/htdocs/index.html from “It works!” to “It Twerks!”
Use curl to test your changes.
Commit the container to an image named registry:5000/httpd:twerks.
Push your new image to the registry server (you can check this by visiting http://registry.do180.lab -- the page updates every minute)
Kill your alp-httpd container and run a new one based on the twerks image using port 8008. Name it tw-httpd.

start /bin/sh:

sudo podman exec -it alp-httpd /bin/sh

Change the text in /usr/local/apache2/htdocs/index.html from “It works!” to “It Twerks!”

/usr/local/apache2 # vi /usr/local/apache2/htdocs/index.html

test:
[root@workstation ~]# curl localhost:8008
<html><body><h1>It Twerks!</h1></body></html>

Commit the container to an image:

# man podman-commit
# sudo podman commit -q ad5a760e4af7 registry:5000/httpd:twerks
26c5f69ff4b8c8b8b9ddd823c7014bef225d4090e8d728325abd4052618e9788
# sudo podman images
REPOSITORY                        TAG          IMAGE ID       CREATED         SIZE
registry:5000/httpd               twerks       26c5f69ff4b8   5 seconds ago   57.1 MB

sudo podman push registry:5000/httpd:twerks registry.do180.lab:5000/httpd:twerks

Create a new container from new image:

sudo podman stop alp-httpd

sudo podman run --name=tw-httpd -d -p 8008:80 registry.do180.lab:5000/httpd:twerks

sudo podman ps
CONTAINER ID  IMAGE                                   COMMAND           CREATED            STATUS                PORTS                   NAMES
c0aa39d545dd  registry.do180.lab:5000/httpd:twerks    httpd-foreground  4 seconds ago      Up 4 seconds ago      0.0.0.0:8008->80/tcp    tw-httpd
...

# curl localhost:8008
<html><body><h1>It Twerks!</h1></body></html>

Task 6

Use the incomplete file located at /dockerfiles/nginx/Dockerfile to create a new image. It must meet these requirements:

Pull from centos:8
Install nginx
Publish port 80 to the outside world
Copy index.html and duffman.png into /usr/share/nginx/html directory
Run the command nginx -g daemon off
Tag this image as quay.io/YOURUSERNAME/duff-nginx:1.0 and push it to your quay.io account.
Run a container in detached mode named duffman that publishes port 80 to 8989. Test it with curl localhost:8989.

go to the folder:

# cd /dockerfiles/nginx/

edit the Dockerfile:

# cat Dockerfile 
FROM centos:8

RUN yum update -y && yum install -y nginx && yum clean all

EXPOSE 80

COPY ./index.html /usr/share/nginx/html

COPY ./duffman.png /usr/share/nginx/html

CMD ["nginx", "-g", "daemon off;"]

Start image building process:

# man podman-build
# podman build --layers=false -t duff-nginx .

tag the image as requested:

podman tag duff-nginx quay.io/hamidulla/duff-nginx:1.0
# sudo podman images
REPOSITORY                        TAG          IMAGE ID       CREATED              SIZE
localhost/duff-nginx              latest       8dd6acc9be1c   About a minute ago   569 MB
quay.io/hamidulla/duff-nginx      1.0          8dd6acc9be1c   About a minute ago   569 MB

# podman login quay.io
Username: hamidulla
Password: 
Login Succeeded!

Push to the repo:

sudo podman push quay.io/hamidulla/duff-nginx:1.0

Start container:

# podman run --name=duffman -d -p 8989:80 quay.io/hamidulla/duff-nginx:1.0

Test:

# curl localhost:8989
<HTML>
<head>
<title>Nginx Practice Website</title>
</head>
<body>
  <div align="center">
    <H2>Welcome to DO180 Practice Website</H2>
    <p>This is a simple nginx page</p>
	<img src="duffman.png">
  </div>
</body>
</HTML>

Task 7

Use the incomplete files located in /dockerfiles/mosquitto/Dockerfile to create a new image. Use the comments in the Dockerfile to guide you through creating an image that meets the following requirements:

Use the centos 7 base image
Add your maintainer info
Create a user named duffman
Install epel-release and mosquitto (epel-release must be installed first)
Create a /colors directory using colors.tar
Move skeeter.sh over to /skeeter.sh
Make skeeter.sh executable
Allows connections to port 1883
Switch to the duffman user
Run the skeeter.sh script
Build your image with a tag of skeeter:1.0. Run a container in detached mode named mosquitto-1 that publishes port 1883 on port 11883.

You can test your container by running

mosquitto_sub -h 127.0.0.1 -p 11883 -t “#”.

If your container is working correctly, every 3 seconds you will see:

Fri Mar 19 15:03:10 UTC 2021 (a timestamp)
purple (a random color)
duffman (the user running the script)

# cd /dockerfiles/mosquitto/
# ll
total 28
-rw-r--r--. 1 root root 20480 Jul 22 05:08 colors.tar
-rw-r--r--. 1 root root   375 Jul 22 05:08 Dockerfile
-rw-r--r--. 1 root root   336 Jul 22 05:08 skeeter.sh

edit the Dockerfile:

# cat Dockerfile 
FROM centos:7
MAINTAINER Hamidulla hamidulla@example.com
RUN useradd -ms /bin/sh duffman
RUN yum install -y epel-release && yum install -y mosquitto
ADD ./colors.tar /
COPY ./skeeter.sh /skeeter.sh
RUN chmod +x /skeeter.sh
EXPOSE 1883
USER duffman
CMD ["/skeeter.sh"]

Build an image using Dockerfile:

# sudo podman build --layers=false -t skeeter:1.0 .^C
# sudo podman images
REPOSITORY                        TAG          IMAGE ID       CREATED              SIZE
localhost/skeeter                 1.0          c569a9c56d56   About a minute ago   380 MB

Run a container in detached mode named mosquitto-1 that publishes port 1883 on port 11883:

# sudo podman run --name=mosquitto-1 -d -p 11883:1883 localhost/skeeter:1.0
0fe59271aa25f052ab755fea1261595953b88042c02ca9162b74a4513c038c81
# sudo podman ps
CONTAINER ID  IMAGE                                   COMMAND               CREATED        STATUS            PORTS                    NAMES
0fe59271aa25  localhost/skeeter:1.0                   /skeeter.sh           4 seconds ago  Up 4 seconds ago  0.0.0.0:11883->1883/tcp  mosquitto-1

Test:

# mosquitto_sub -h 127.0.0.1 -p 11883 -t "#"
Thu Jul 22 16:10:15 UTC 2021
purple
duffman
Thu Jul 22 16:10:25 UTC 2021
green
duffman
Thu Jul 22 16:10:35 UTC 2021
black
duffman

End of the exam